Afscheid

Afscheid

Klik op de foto voor een
vermelding van de copyrights

Taal:Taal
Views:6777
Ingevoerd:
Geplaatst door:
Bron:Hart tot hart

Gekoppelde categorieen
Bewustzijn, Afscheid nemen

Er hing een serene stilte in de ziekenkamer. Lotte zag dat het einde niet lang op zich zou laten wachten. Ze kende de tekenen als geen ander. Door haar werk als arts in de tropen had ze zoveel doden gezien en mensen zien sterven. Opa lag stil. Hij had een hoorbare ademhaling. Ze verschoof zijn kussen wat, bevochtigde zijn lippen en vroeg zachtjes: ‘Lig je lekker opa?’ Hij opende zijn ogen een klein beetje en glimlachte naar haar.

‘Wat een voorrecht meisje’, zei hij zachtjes, ‘dat ik jouw zoveel in mijn buurt heb’. Ze gaf hem een kus en zei: ‘Dat is precies hoe ik het ook voel opa. Wij hebben samen iets hè’.
Het was stil, zijn krachten waren zo afgenomen dat praten hem moeilijk afging. Het was goed zo. Ze wilde zich al omdraaien toen er een krakerig geluid uit zijn mond kwam. Ze boog zich naar hem toe. ’Lotte, heb ik je wel verteld hoe trots ik eigenlijk op je ben?’ Dat was net teveel van het goede, de tranen sprongen in haar ogen. ’Ja opa, ja dat heb je meer dan eens gezegd en het me laten merken’. Ze veegde de tranen resoluut weg.

‘Maar heb ik jou, opa, wel eens verteld hoe trots ik op jou ben’, vroeg ze toen. Er verscheen een gelukzalige glimlach om zijn lippen. ‘Waar ben je dan trots op meisje? Zoveel goeds is er niet uit mijn handen gekomen’. Ze maakte een verontwaardigd geluid en dito armbeweging.’Jee opa, jij bent mijn rots in de branding geweest. Dat weet je toch wel?’ Hoezo, weinig goeds? Het was weer stil, opa probeerde op adem te komen. Ze moest hem niet zo vermoeien. Trouwens, haar dienst zat erop, ze had een eetafspraak met Chiem en ze wilde tijd hebben om zich mooi te maken.

‘Rust maar lekker uit opa, ik ben er morgen weer’. ‘Nee’, zei opa en het kwam er verdraaide krachtig uit. ’’Niet weggaan Lotte, ik wil met je praten’. ‘Alsjeblieft’, zei hij er toen achteraan.
Ze  keek op haar horloge en besloot nog even te blijven. Dit kon weleens een belangrijk moment worden. ‘Vertel me over de rots en de branding lieve kind, wat je daarmee bedoelt. Ik wil het graag weten’. Ze moest even nadenken wat ze allemaal had ervaren aan hulp van zijn kant. Want dat hij er altijd voor haar was, dat was zo klaar als een klontje.

‘Om te beginnen was je belangrijk voor me toen papa en mama gingen scheiden. Jij was, hoe zal ik het zeggen, mijn anker in die tijd. Ik kon met mijn verdriet bij jou terecht’. Toen Eva ziek werd en stierf, was jij het die zag dat ik er als zusje ook onder leed.’Een snik welde op. Ineens voelde ze een hand op haar arm. Ze ging, op het randje van het ziekenhuisbed tegen hem aanliggen en voelde zij knokige schouders tegen haar hoofd aan liggen. Ze zag dat hij ook moest huilen. Dat was ze niet van hem gewend. Zo lagen ze daar samen in het witte bed, hand in hand, als twee zielen verenigd.

Het leek wel of ze samen even hadden geslapen. Ze opende haar ogen en zag dat opa nog steeds sliep. Heel zachtjes maakte ze zich los van hem en sloop naar de deur. Op de gang werd ze direct aangeschoten door de familie van andere terminale patiënten. Ze was sinds een paar maanden in dit hospice aangesteld als arts. Niet lang nadat ze er was gaan werken, had opa te horen gekregen dat hij prostaatkanker had in een ver gevorderd stadium. Ze had er met haar moeder over gepraat dat ze hem graag wilde verzorgen en begeleiden zoveel als ze kon. Dus werd opa opgenomen in ‘Onder de Linden’.

Die nacht sliep ze slecht en lag ze te draaien in haar bed. Gedachten vlogen door haar hoofd. Het ene moment zat ze in Mozambique naast een doodzieke moeder, het andere moment zat ze in gedachten in Colombia, waar een baby vocht voor zijn leven. Dan weer zag ze opa en dat beeld maakte haar week. De dood kreeg een ander gezicht dacht ze, als het om iemand gaat die zo nauw met je leven verbonden is. Tegen de ochtend viel ze in een diepe slaap en werd ze gewekt door het gepiep van de wekker. Meestal was ze tegen half negen in het hospice, want dan waren alle verpleegkundige handelingen achter de rug.

Toen ze bij opa binnen liep zag ze dat hij knipperde met de ogen. ‘Ha opa’, zei ze vrolijk, ‘ ik ben er weer. Heb je een beetje kunnen slapen?’Opa schudde van nee, maar ze kon zich dat niet indenken, omdat hij al aardig wat morfine toegediend kreeg. Ze ging naast hem zitten en pakte zijn hand. ‘Het eerste kwartier van mijn dienst is voor jou opa. Dus, vooruit met de geit: waarom hebt je niet goed geslapen?’ Opa schraapte zijn keel en ze boog zich wat naar voren zodat de inspanning van het praten niet te groot voor hem zou zijn. ‘Ik lag maar te denken, meisje aan ons gesprek van gisteravond. ‘Ik ook opa’, antwoordde ze, ‘alles wat we samen beleefd hebben kwam min of meer voorbij. Had jij dat ook?’

‘Je hebt mijn vraag nog niet beantwoord’, zei hij toen. ‘Weet je, opa, ik heb jouw altijd gezien als de sterke, onwrikbare, man die gewoon doet wat moet gebeuren. Krachtig, ja dat zie ik in jou, opa. En dat gaf mij altijd weer een steuntje in de rug, want ik ben de twijfelaar van ons beiden’. Hij lag stil en ze boog naar zijn borstkast om te luisteren of hij nog wel ademde. ‘Opa’, zei ze met klem ’hoor je me wel? Heel zachtjes zei opa. ’Ik hoor je wel kind’. Het kwartier zat er op, ze moest nodig verder, hoe jammer ook. Dus ze stond op om te vertrekken. Heel zachtjes voelde ze bij het gaan staan dat hij tegen haar rug aandrukte. ‘Alsjeblieft Lotte, niet weggaan, ’hoorde ze hem zeggen.

Ze draaide zich om, zag dat hij zijn ogen behoorlijk ver open had. ‘Het leek meer dan het was, kindje, neem dat maar van mij aan’. Ze fronste haar wenkbrauwen.  ‘Opa’, zei ze toen, mag ik je wat vragen, iets persoonlijks?’ ‘Ja hoor, zei opa.’Op welk moment in je leven was jij het gelukkigst?’ De tranen begonnen te stromen uit zijn ogen en hij had de kracht niet om ze af te vegen. Ze pakte een tissue en droogde zijn tranen die maar bleven komen.

Op de één of andere manier had ze een gevoelige snaar geraakt. ‘Opa, je hoeft het mij niet te vertellen hoor, als het te persoonlijk is’. Hij lag weer even heel stil, ze wachtte af wat er ging komen. ‘Als ik je dit vertel weet ik niet of je dan nog wel van me houdt Lotte. Het zal je beeld over mij veranderen’. Ze begon zich ongemakkelijk te voelen, want wat ging ze hem ontfutselen? Had ze er recht op? Ze begon te zweten. ‘Lieve opa, ik hou van je wat je ook zegt, echt ik beloof het je’, zei ze toen.

‘Ik was niet écht gelukkig met je oma’, zei hij toen. ‘Ook niet ongelukkig trouwens’. Het was weer even heel stil, omdat opa zijn ademhaling onder controle moest krijgen. ‘Toen ik 20 was, ontmoette ik Rachel. Zij was 15.We werden verliefd en ik was de gelukkigste man op deze aardbol. Rachel echter, was, zo kun je raden naar aanleiding van haar naam, Jodin. Toen de oorlog uitbrak was ik 21 en zij dus 16. Via via is ze onder gedoken. Hier stopte hij even om op adem te komen. Hij hijgde licht.’ Ik werd opgeroepen en besloot ook onder te duiken. Ik verloor haar uit het oog. Na de oorlog heb ik stad en land heb ik afgezocht naar haar. Ik kan je niet vertellen kind hoeveel hartenpijn ik had. Ik probeerde haar te traceren via het Verzetsarchief, maar niets lukte. Na de oorlog was ik ervan overtuigd dat ze was weg gevoerd. Bijna niemand heeft het immers overleefd. Maar vergeten ben ik haar nooit’.

‘Ach opa, wat triest, wat verdrietig allemaal’, zei Lotte. Opa lag weer stil en zijn gezicht was intens bleek. ‘Ik denk dat je echt even moet slapen opa, dit was zo zwaar voor je’. Hij pakte echter haar hand en drukte erop, alsof hij daarmee wilde zeggen dat hij nog niet klaar was.
‘Dat is lang niet alles Lotte’, zei hij. ’Ik trouwde met je oma, want alleen is maar alleen en zij was een prettig mens om mee om te gaan’. In de stilte die weer viel overdacht Lotte de situatie: haar opa en oma waarvan ze altijd had gedacht dat het een droompaar was. Opa was altijd zo toegewijd naar oma.

Plotseling raspte de stem van opa weer. ‘ Ik zag haar 25 jaar later op de Dam, Lotte en ik herkende haar meteen. Ik werd duizelig en mijn knieën begonnen te knikken. Ik was helemaal van de kaart’. ‘Mag ik een slokje water lieve kind, ik heb zo’n droge mond’, zei hij ineens. Ze bracht het hem en ging behoedzaam weer zitten op de stoel naast zijn bed
Met hernieuwde kracht ging hij verder.’ Ik heb steeds contact met haar gehouden Lotte, tot vorig jaar. Toen is ze aan een hartstilstand overleden. Er drupten weer tranen op het laken.’
‘Wist oma dat je contact had opa?, vroeg ze. ‘Nee, dat wist ze niet’, zei hij zachtjes. Ze begon te rekenen en concludeerde als vanzelf: ‘Dan heb je dus heel wat jaren contact gehad opa’. ‘Ja kind’, zei hij,’ heel veel jaren.

De koek was op. Hij kon niet meer praten en ze dekte hem toe, hopend dat hij diep zou gaan slapen.

Op haar ronde door het huis, was ze er niet goed bij. Ze hoorde mensen dingen aan haar vertellen, maar echt luisteren was op dat moment een te grote opgave. In het overleg met de maatschappelijk werker, de psycholoog en het hoofd van de verpleging,  vroeg men uiteindelijk of ze het wel trok, zo met haar doodziek opa. Ze werd ineens wakker. ‘Ja, dat is best pittig, maar het laatste stukje is in zicht, dus ik ga er voor’. Ze glimlachte en ze hoopte dat het er professioneel uit zou zien.

Aan het eind van de middag kwam ze zijn kamer weer binnen. Haar vader zat naast hem. Opa was diep in slaap. Nadat ze haar vader had begroet, overlegden ze fluisterend over hoe het ging. ‘Moeten we al allemaal komen Lotte, waarschuw je ons echt op tijd lieverd!”, zei haar vader. ‘Ja, natuurlijk pap, maar ik weet het niet, ik dacht er gisteren anders over dan vandaag’.

Haar vader was nog maar net vertrokken toen haar moeder verscheen en haar broer en schoonzus. Ze trok zich nu liever terug, het was anders veel te druk. Ze wilde graag naar huis. Thuis gekomen ging ze eerst maar eens lekker douchen. Zo spoelde ze alles van zich af. Ze maakte een maaltijdsalade en schonk voor zichzelf een glas wijn in.

Languit op de bank overdacht ze het verhaal van opa. Ineens werd het haar duidelijk. Opa had al die jaren een verhouding gehad. Daarom had hij gezegd dat ze, als ze het wist, niet meer van hem zou houden. Ze leunde achterover in de kussens en kreunde. Haar opa, haar held en rots had een dubbelleven geleid. Ze kon er niet bij met haar verstand. Ze dacht aan de momenten in haar jeugd, aan oma, aan alles wat met hen te maken had. Nee! Ze had het mis, nee  het kon niet. Niet haar opa.

Ineens ging de telefoon, ze schrok er van. Toen ze opnam was het een verpleegkundige van het Hospice. ‘Sorry Lotte, dat ik je stoor, maar je opa vraagt naar je. Het is heel dringend, zegt hij’ Voor ze het wist stond ze bij haar auto. ‘Niet gaan opa’, dacht ze in stilte, ‘niet nu, ik heb je nog zoveel te vragen!.’ Opa lag stil en bleek onder de lakens. ‘Hoi’, zei ze zachtjes tegen hem en drukte een kus op zijn wang. ‘Gelukkig, je bent er’, zei opa heel zachtjes.

‘Hou je nog van me?, ‘vroeg hij toen. Ze pakte zijn hand en deed hem tegen haar wang aan. ‘Ik heb je boodschap begrepen, opa. Ik was er wel door van streek. Kon het eerst niet geloven. Maar het antwoord op mijn vraag heb je mij gegeven, toch? Rachel was je grote liefde. Zij was het en jouw gevoelens voor haar bleken niet weg te zijn. Heb ik gelijk?’
Ze zag hem knikken. ‘Ze lag nog op de bodem van mijn hart Lotte, dat werd me al direct duidelijk toen ik haar ontmoette. Het was zo’n heftig gevoel, het nam helemaal bezit van me.’

‘Heb je er spijt van opa, vroeg ze hem. ‘Spijt, nee kind, geen spijt. Je kunt geen spijt hebben als je je hart volgt’. Ze zag weer tranen biggelen over zijn ingevallen wangen. ‘Vorig jaar, toen ze stierf, toen had ik spijt.’ Hij wachtte even om nieuwe kracht te verzamelen. ‘Ik had geen enkele rol Lotte, ik stond helemaal achterin de kerk, hoorde niet bij de familie. Dat was zwaar. ’ Hij snikte nu voor zover hij daarvoor de kracht had. ‘Dat was zó pijnlijk Lotte, kun je dat begrijpen? ‘ Ze drukte zijn hand ten teken dat ze hem begreep. Toen viel hij zomaar weer in slaap.

Ze lag lang wakker in haar bed. Ze wist dat ze hem moest laten gaan en haar hart brak bij de gedachte. Een stabiele factor was hij in haar leven geweest. Toen ze in Mozambique was had hij haar opgezocht, zonder dat ze het wist. Ineens stond hij voor haar neus. Iedereen op de post wist het, behalve zijzelf. ‘Surprise’, zei hij toen ze de deur van haar schamele onderkomen opendeed.

Nou, dat was het echt. Ze sprong in zijn armen, wat hem de kreet ontlokte ‘ Pas op voor mijn oude rug!’. Ze waren samen op safari geweest en opa had zijn eerste leeuwin gezien en een grote kudde olifanten. Ze hadden gelachen, maar ook serieus gepraat, want dat kon ook met opa. Tien dagen was hij gebleven en ze dacht er met zoveel warmte aan terug.
Toen ze in Colombia zat, kocht hij zijn eerste computer en nam hij seniorenles. Ze vergat nooit zijn eerste email; hoe is het, opa. Kort maar krachtig! Maar het email contact was geboren!

Ze zuchtte en probeerde de slaap te vatten en uiteindelijk dommelde ze in.
De volgende dag was haar eerst gang naar opa. Het was nog vroeg en de verpleegkundige gaf hem net een injectie. Hij kreunde een beetje. ‘Hoe was de rest van de nacht’, vroeg ze haar. ‘Hij was erg onrustig, we zijn veel bij hem geweest. Zodra hij voelt dat we er zijn, lijkt het alsof hij weer tot rust komt.’ Dat was zo mooi in dit hospice, er was echte zorg voor elke patiënt. Ze pakte zijn hand en heel licht kneep hij er even in.

Ze wilde hem zo graag nog iets vragen. Ze had er ’s nachts aan liggen denken. Hoe keek hij tegen de dood aan? Hij was een gelovig man, niet meer kerkgaand, maar wel vertrouwend. Dat had ze vooral in Afrika van hem begrepen. Ze boog zich dicht naar zijn oor ’Opa’, zei ze zachtjes.’Ja lieverd,’ antwoordde hij nauwelijks hoorbaar. ‘Waar ga jij naar toe, hoe kijk jij daar tegenaan nu het bijna zover is?’ Het was even weer heel stil. Ze hoorde een sirene op straat en iemand die een deur dicht sloeg, maar in de kamer was het muisstil.

‘Naar het land van licht en liefde Lotte, wis en zeker’. Ze hing voor zijn mond, want hij zei het zo zachtjes. ‘Opa, als je nu straks voor de Hemelpoort staat, ben je dan bang voor het oordeel?’ Het leek wel of zijn ademhaling stokte, ze schrok er gewoon van. Maar de ademhaling kwam weer op gang ’Nee meisje, want God oordeelt niet, voor hem is alleen het hart belangrijk’. Haar tranen maakten zijn wangen nat en zijn tranen de hare. ‘Ga maar opa, het is goed dat je gaat. Ze staat daar op jou te wachten’.

Ze maakte zich voorzichtig los, veegde de tranen weg en liep met haar mobiel naar de gang. Ze moest iedereen nu direct laten komen. Eén voor één kwamen ze zachtjes binnen, veertien in getal. De jongste nichtjes van 17, een tweeling, snikten en probeerden dat zo geluidloos mogelijk te doen. Met z’n allen zaten ze om het bed. Het duurde niet lang, zijn ademhaling stond steeds langer stil. Toen werd het doodstil.

De dag van de begrafenis was aangebroken. Lotte had aangekondigd dat ze graag wilde spreken en aangezien iedereen dat eng vond, was men blij met haar aanbod. De tweeling zou viool spelen en de organist was een zoon van een goede vriend van opa. Zo werd het persoonlijk genoeg.

Ze had haar tekst opgeschreven. Met een krachtige stem deed ze verslag van haar band met hem. Soms met een kwinkslag, soms met een serieus detail.  Ze eindigde met de woorden: ‘Wat weten we van elkaars leven? Wat weten we van wat er in de harten van mensen gebeurt? Opa had een groot hart, daar woonden zoveel mensen in. Ik heb bewondering voor hem, voor zijn leven, voor zijn keuzes. Ik kan vol trots zeggen: hij was mijn opa!

Ze verlieten de zaal en vertrokken richting het kerkhof. Iedereen was gevraagd een rode roos mee te nemen. Lotte had er twee. Vol zorg en met veel liefde legde ze de rozen op zijn kist, wierp hem een handkus toe en liep verder. Met een glimlach om haar lippen.

Bron:

www.harttothart.nl


Geplaatst door Isabelle Hofstra

Isabelle Hofstra

In 1992 kreeg ik van iemand het boek : ‘Luisteren naar kinderen ‘van Thomas Gordon. Ik was direct gefascineerd door de praktische benadering die hij heeft naar communicatie en omgang met kinderen.

Balans in de relatie ontstaat door de grondtoon van deze methodiek: ik ben belangrijk, jij bent belangrijk...


Bekijk alle artikelen en de volledige beschrijving van Isabelle Hofstra



Laatste artikelen in deze categorie


Lees alle artikelen in deze categorie


Dit artikel delen





Print artikelArtikel als PDF

Tip iemand over dit artikel:


Quote

Het is wanneer ik volledig mijzelf ben, alleen en vol vreugde, dat de inspiratie het beste en meest volledig stroomt. Vanwaar en wanneer de ideeën komen, weet ik niet. En ik kan ze ook niet dwingen.

Wolfgang Amadeus Mozart, Oostenrijks componist











Bij de verkeerde Earth Matters belandt? Klik op onderstaand logo om naar Earth Events te gaan.