Heeft kernenergie voordelen? Deze 15 ondubbelzinnige feiten bewijzen het tegendeel!

Kernenergie veilig?

Klik op de foto voor een
vermelding van de copyrights

Taal:Taal
Views:1852
Ingevoerd:
Geplaatst door:
Bron:co2ntramine

Gekoppelde categorieen
Aarde en milieu, Energie

(Herman Damveld) Regelmatig lezen we dat kernenergie voordelen heeft. We noemen er een paar:

  • er zou geen broeikasgas CO2 vrijkomen;
  • de veiligheid van kerncentrales is sterk verbeterd;
  • de opslag van kernafval kan veilig;  
  • de voorraden uranium en thorium zijn ruim voldoende;
  • een kerncentrale heeft weinig ruimte nodig.

Hieronder zullen we de verschillende onderwerpen bespreken.  

1. Kernenergie goed voor 1,1% energiegebruik Nederland

De kerncentrale Dodewaard in de provincie Gelderland met een elektrisch vermogen van 54 Megawatt (MW) kwam in maart 1969 in bedrijf en sloot in 1997.[1] [2] De kerncentrale Borssele (bijna 500 MW) begon in oktober 1973 en mag tot eind 2033 in bedrijf blijven.[3] [4] [5] Deze kerncentrale was in 2018 goed voor 1,1% van het totale Nederlandse energiegebruik.[6] Wereldwijd zorgt kernenergie voor bijna 2% van het totale energiegebruik.[7] [8]

2. Kernenergie niet broeikasvrij

Broeikasgassen zoals CO2 geven een ongewenste klimaatverandering. Kernenergie is echter in tegenstelling tot wat regelmatig beweerd wordt, niet CO2-vrij.[9] Dit broeikasgas komt namelijk vrij bij de winning en bewerking van uraniumerts, bij de bouw van de kerncentrale, het transport van kernbrandstof, de afbraak van de centrale, enzovoort. Bij al deze werkzaamheden zijn machines nodig die benzine of diesel gebruiken en zo CO2-uitstoot veroorzaken. De uitstoot door kernenergie is hoger dan bij energie uit zon of wind.

Op dit ogenblik worden uraniumertsen gewonnen met gemid­deld zo’n 0,1% uranium: in 1000 kilo gesteente zit een kilo uranium. Er is echter slechts een beperkte hoeveelheid ­erts met dit  gehalte. Bij armere uraniumertsen moet veel meer gesteente afge­graven en verwerkt worden voor een­zelfde hoeveelheid uranium. Daardoor neemt de indirecte CO2‑uitstoot sterk toe. Bij een ertsgehalte van 0,02% gaat het om 300 gram CO2 per kWh (zie tabel 1).[10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18]  De verschillende bronnen noemen overigens voor de fossiele brandstoffen eenzelfde getal.

Tabel 1

Totale (directe en indirecte) CO2-uitstoot in gram per kilowattuur    

Brandstof Uitstoot
Aardgas  490
Aardgas met afvang CO2   78
Olie   740
Steenkool   820
Steenkool met afvang CO2   110
Uranium ertsgehalte 0,1%   65-178
Uranium ertsgehalte 0,02%  300
Zon    48
Wind   10-12

3. Geen taboe op kerncentrales

De plaatsen voor de bouw van nieuwe kerncentrales liggen al lange tijd vast: Eemshaven, Maasvlakte en Borssele.[19] Er is dus geen taboe op kernenergie.

Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (EZK) schreef op 25 januari 2019 dat  marktpartijen al sinds tientallen jaren een vergunning voor de bouw van een kerncentrale kunnen aanvragen maar dat niet hebben gedaan.[20] Blijkbaar zijn er geen marktpartijen die dat willen

4. Kernenergie een onverzekerbaar risico

Wie de kleine lettertjes van de schadeverzekering bestudeert, komt ook een paragraaf tegen over schade die niet gedekt wordt. Behalve oorlog wordt ook schade “veroorzaakt door of samenhangend met atoomkernreacties” niet gedekt. Deze uitsluiting is niet toevallig. Er is namelijk een afspraak tussen de verzekeringsmaatschappijen dat zij niemand individueel zullen verzekeren tegen de risico’s van kernenergie.[21] Blijkbaar vinden verzekeringsmaatschappijen kernenergie een te groot risico en te onveilig.

5. Voorbereiding op kernongeval blijft noodzakelijk

Bij een kernongeval met de kerncentrale Borssele in Nederland, Doel en Tihange in België of Lingen in Duitsland moeten mensen tot op 10 kilometer afstand geëvacueerd worden.[22] Kinderen tot 18 jaar en zwangere vrouwen moeten tot op 100 kilometer jodiumtabletten slikken om schildklierkanker te voorkomen.[23] Het gaat hier ook om gebieden in Nederland. Volgens de regering kan door een kernongeval een groter gebied getroffen worden dan eerder aangenomen.[24] De regering schreef op 20 december 2018 dat een ernstig kernongeval “grote gevolgen kan hebben voor Nederland.”[25] De Duitse overheidsorganisatie Bundesamt für Strahlenschutz (BfS) heeft op 12 december 2019 een film uitgebracht over hoe te handelen bij een kernongeval.[26] Als de veiligheid van kernenergie sterk verbeterd zou zijn, waren deze maatregelen van de Nederlandse en Duitse regering niet nodig.

6. Gebied rond Fukushima en Tsjernobyl langdurig onbewoonbaar

Soms lezen we dat na de kernongevallen bij Tsjernobyl en Fukushima er niet of nauwelijks doden te betreuren waren. Echter, niet het aantal directe doden is maatgevend voor een kernongeval maar de gevolgen op lange termijn: een groot gebied blijft langdurig onbewoonbaar wegens een te hoge stralingsdosis.

Door het ongeval in april 1986 met de kerncentrale bij Tsjernobyl in Oekraïne werd 200.000 vierkante kilometer land radioactief besmet; 350.000 mensen werden geëvacueerd; het totaal aantal doden door dit ongeval kan in Oekraïne en Wit-Rusland nog oplopen tot 140.000.[27] De economische schade is 210 miljard euro.[28]

Na het ongeluk met de kerncentrale in Fukushima in Japan in maart 2011 werden zo’n 150.000 mensen geëvacueerd; 1800 vierkante kilometer land is vanwege de stralingsbelasting ongeschikt voor bewoning en landbouw. [29] De kosten van dit ongeluk werden in november 2016 geschat op omgerekend 168 miljard euro.[30]

Ter vergelijking: Nederland heeft een oppervlakte van 41.543 vierkante kilometer.[31]

7. Het kernafvalprobleem is niet opgelost.

Nergens ter wereld is een ondergrondse opslagplaats voor warmte-producerend hoogradioactief afval in bedrijf. [32] Onder meer Zwitserland en Duitsland gaan ervan uit dat geologische stabiliteit, en dus een veilige opslagperiode van een miljoen jaar, gegarandeerd moet zijn.[33]

In Nederland wordt vaak verwezen naar de opslag in Finland, die veilig zou zijn. Maar Finland heeft hetzelfde concept voor de eindberging van radioactief afval als Zweden. In 2018 heeft het Zweedse Hof voor Land en Milieu het opbergplan echter in twijfel getrokken omdat de veiligheid niet is aangetoond.[34]  [35]

8. Tijdelijke bovengrondse opslag Vlissingen

In Nederland gaat het radioactieve afval naar bovengrondse opslagloodsen van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) bij Vlissingen, die verantwoordelijk is voor de opslag van alle soorten kernafval in Nederland. De COVRA is een nv waarvan alle aandelen sinds 2002 in handen zijn van de staat.[36]  De locatie is een gebied buitendijks, net naast de kerncentrale in Borssele.[37] De COVRA stelt dat de kerncentrale Borssele en de gesloten kerncentrale Dodewaard zorgen voor ruim 90% van de totale radioactiviteit die geproduceerd wordt.[38] 

9. De opslagplaatsen in zout of klei

Op den duur moet het radioactieve afval ondergronds worden opgeborgen in zoutkoepels of kleilagen. Genoemd zijn Ternaard in Friesland, Pieterburen en Onstwed­de in de provincie Groningen, Schoonloo en Gassel­te-Drouwen in Drenthe en de minder zekere zoutkoepels Hooghalen en Anloo in Drenthe.[39] [40] [41] Voor opslag in kleilagen zou de zuidelijke helft van Friesland het meest geschikt zijn: het gaat om gebieden rond Terwispel, Steggerda, Sneek en Bantega.[42]

10 Nieuwe discussie opslag kernafval

Er zijn al opslagplannen vanaf 1976, maar die zijn telkens uitgesteld. Staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat besloot echter op 11 juli 2019 dat het Rathenau Instituut  (RI) tot 1 juli 2024 een nieuwe discussie over de eindberging van radioactief afval gaat organiseren.[43] Het RI heeft dat op 11 juli 2019 op zijn website aangekondigd.[44] De tekst roept nu al vele vragen op. Daarmee krijgt de discussie over de definitieve berging van kernafval in zoutkoepels of kleilagen een valse start.[45]

11. Kleine hoeveelheden, groot gevaar

Regelmatig benadrukken voorstanders van kernenergie dat het maar om kleine hoeveelheden radioactief afval gaat. Maar bij kernafval gaat het vooral om het gevaar van zelfs een minieme hoeveelheid radioactiviteit. Immers, door het ongeluk met de kerncentrale in Tsjerno­byl werd een groot deel van Europa besmet. Een berekening aan de hand van rapporten van het Nucleair Energie Agentschap laat zien dat slechts 50 kilo langdurig gevaarlijke stoffen als cesium, strontium en plutonium verspreid werd.[46] Toch betekent die 50 kilo dat omvangrijke gebieden in Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne langdurig besmet zijn. Een kleine hoeveel­heid kernafval kan dus grote gevolgen hebben en is geen argument om te doen alsof dit afval een te verwaarlozen probleem is.

12. Kernenergie kan niet uit.

Elektriciteit uit kerncentrales kost meer dan elektriciteit uit zon of wind. Dat is – om maar een voorbeeld te noemen – de reden waarom de Engelse regering op 17 januari 2019 heeft ingestemd met het besluit van een groep bedrijven om de bouw van twee kerncentrales te stoppen.[47] Het Duitse onderzoeksinstituut DIW kwam in juli 2019 tot de conclusie dat kernenergie te duur en te gevaarlijk is om in te investeren.[48]

13. Kerncentrales op thorium niet te koop

Kernenergie op basis van thorium wordt naar voren geschoven. Dit type centrales is echter op z´n vroegst over 20 tot 30 jaar beschikbaar. Op 9 oktober 2015 concludeerde de vorige minister van Economische Zaken, Kamp:  “Benodigde ontwikkelingstijd thoriumreactoren maakt grootschalige toepassing daarvan in 2050 onwaarschijnlijk.”[49]

Medewerkers van de Chinese Academie van Wetenschappen werken nu aan een gesmolten- zoutreactor via een prototype met een vermogen van 2 MW, gevolgd door een 10 MW experimentele reactor die in 2025 in bedrijf moet komen. Commerciële toepassing duurt dan nog minstens tot 2040, stelden ze begin december 2017.[50]

14. Voorraad uranium snel op bij veel kerncentrales

Volgens een rapport uit 2018 van het Nucleair Energie Agentschap te Parijs is de geïdentificeerde voorraad uranium (winbaar tegen kosten van 130 dollar per kilo) 6,2 miljoen ton.[51] Stel dat alle landen in de jaren 80 het voorbeeld van Frankrijk hadden gevolgd en kernenergie in 2030 zo’n 70% van alle elektriciteit had moeten leveren. We kunnen dan bij benadering uitrekenen dat tot eind 2031 zo’n 6,3 miljoen ton uranium nodig was geweest.[52] Dat is de totale geïdentificeerde voorraad van 6,2 miljoen ton. In dit voorbeeld zou de geïdentificeerde voorraad uranium al over 11 jaar op zijn.

15. Kernenergie heeft veel ruimte nodig

Kernenergie zou weinig ruimte nodig hebben, een stelling die juist is als we alleen de plek bekijken waar een kerncentrale staat. Maar een kerncentrale heeft een groot oppervlak aan water nodig voor koeling. Voor de kerncentrale Borssele gaat het om 63.000 kubieke meter per uur.[53] Bovendien geldt sinds 1986 het zogeheten waarborgingsbeleid. Het waarborgingsbeleid komt erop neer dat de regering wil voorkomen dat vooral binnen een straal van vijf kilometer nieuwe fabrieken met veel werknemers of grote wooncomplexen (bijvoorbeeld seniorenflats) of recreatiegebieden worden aangelegd.[54] Een nieuwe kerncentrale betekent dus een omvangrijk indirect ruimtebeslag. Het ruimtebeslag door bijvoorbeeld de uraniummijnen in het buitenland komt daar nog bij.

Al met al is de stelling dat kernenergie weinig ruimte nodig zou hebben, twijfelachtig.

Bron: Co2tramine



Geplaatst door Herman Damveld

Herman Damveld

Leeft duurzaam; is zelfstandig onderzoeker en publicist over energie (o.a. bij LAKA). Daarnaast zit hij in de Raad van advies van Co2ntramine...


Bekijk alle artikelen en de volledige beschrijving van Herman Damveld



Laatste artikelen in deze categorie


Lees alle artikelen in deze categorie


Dit artikel delen





Print artikelArtikel als PDF

Tip iemand over dit artikel:


Quote

De mens begrijpt een waarheid pas grondig wanneer hij ertegen heeft gestreden.

Ralph Waldo Emerson, Amerikaans filosoof











Bij de verkeerde Earth Matters belandt? Klik op onderstaand logo om naar Earth Events te gaan.