Biodiversiteit op de rand van de afgrond

(Nature | 26 aug 11 | Nederlandse vertaling Hansjelle Dijkstra) Het nieuwe platform van de Verenigde Naties kan echte hoop bieden om licht te werpen op de bedreiging van de biodiversiteit, niet in de laatste plaats als gevolg van de klimaatverandering.

Het is een geweldige uitdaging om de omvang van het verlies aan biodiversiteit in deze eeuw te voorspellen. Op dit moment onderscheiden we 2 miljoen soorten, maar de schattingen over het totale aantal soorten op Aarde variëren van ongeveer 5 ½ tot tientallen miljoenen. Ondanks onze onvolledige kennis weten we echter dat de belofte van onze wereldleiders is mislukt om de snelheid van het verlies aan wereldwijde biodiversiteit tegen het jaar 2100 te vertragen. In 2002 hebben deelnemers aan de Convention on Biological Diversity (CBD) overeenstemming bereikt over een belangrijke vermindering van het verlies aan biodiversiteit op wereld-, regionaal- en nationaal niveau.

En toch, bij het huidige tempo zouden er wel eens meer soorten kunnen uitsterven dan degenen die recent zijn ontdekt. De mondiale biodiversiteit – die 30% is gedaald sinds 1970 - gaat onverminderd voort. In oceanen heeft overbevissing de blauwvintonijn gedecimeerd tot slechts 18% van de hoeveelheid die er nog maar 40 jaar geleden was.

En op het land verdwijnen door ontbossing elk jaar miljoenen hectares ongerept bosleefgebied. Een studie heeft vorig jaar gekeken naar het grote aantal gevolgen voor de biodiversiteit. Van het uitsterven van soorten, tot verschuivingen in woongebieden op het land, in ecosystemen, en in zowel zoet als in zout water, overal ter wereld. Deze studie voorspelde dat volgens uitgebreide draaiboeken de biodiversiteit in de eenentwintigste eeuw verder zal blijven dalen

(Science 330, 1496–1501; 2010).

Maar hoeveel van de actuele en van de te verwachten verliezen zijn toe te schrijven aan klimaatverandering? Recente gegevens wijzen erop dat alleen al door de klimaatverandering tegen 2100 er een van elke soort uitsterving tegemoet zou kunnen worden gezien. (Proc. Natl Acad. Sci. USA 108, 12337–12342; 2011). Toch zou zelfs dit schokkende cijfer wel eens te terughoudend kunnen zijn. Hoewel het mogelijk is om de mens de schuld te geven van de biologische veranderingen op wereldschaal, is de beoordeling van de mate waarin regionale veranderingen in de biodiversiteit veroorzaakt worden door de uitstoot van broeikasgassen bijzonder lastig geweest, niet in de laatste plaats vanwege de noodzaak om de gevolgen van de klimaatverandering los te zien van die andere oorzaken zoals luchtvervuiling of overexploitatie. (Nature Clim. Change 1, 2–4; 2011).

Bovendien kan de werkelijke omvang van het verlies aan biodiversiteit als gevolg van klimaatverandering worden onderschat, als die uitsluitend wordt onderzocht op het niveau van de soorten. Bij gebruikmaking van mitochondriale DNA variabiliteit tonen Steffen Pauls en collega’s aan dat een verlies aan genetische diversiteit leidt tot een verlies van soorten bij negen in de bergen wonende waterinsecten in Europa, als het klimaat opwarmt. (Vertaler: mitochondriale activiteit heeft betrekking op lichaampjes in het cytoplasma, die energie leveren aan de cel).

De implicatie van hun onderzoek, “dat analyse nodig is van intraspecifieke genetische verscheidenheid om de werkelijke omvang van verlies aan biodiversiteit te meten”, wordt onder meer ondersteund door ander recent onderzoek naar het leven van de Bonte Specht. http://dx.doi.org/10.1111/j.1600-0587.2011.06713.x 

En dat geldt bijvoorbeeld ook voor de neotropische boom Caryocar brasiliense (Tree Genet. Genomes http://dx.doi.org/10.1007/s11295-011-0409-z. ). Bij elkaar opgeteld wijst deze groeiende hoeveelheid onderzoek op de noodzaak van het meten, en natuurlijk van het behoud, van biodiversiteit.

Hoewel dergelijk onderzoek suggereert dat het verlies aan biodiversiteit zou kunnen worden onderschat, gezien het ongelooflijk ingewikkelde karakter van de biodiversiteit,  -denk alleen al aan de interactie met het klimaat- blijft er duidelijk veel ruimte over voor het uitbreiden en bevorderen van de onderzoeksagenda op het gebied van ecologie en klimaatverandering. Wat dit betreft is de ecologie voortdurend bezig met het blootleggen van nieuwe ingewikkeldheden, zoals in deze publicatie wordt uitgelegd. Vertaler, zie: http://www.nature.com/nclimate/current_issue.html?WT.ec_id=EXTERNAL

In The ISME Journal wordt een nieuw onderzoek besproken van Dedmer Van de Waal en collega’s. Daarin is sprake van een beperkt positief effect van klimaatverandering op ecosystemen: als de concentratie kooldioxide in oppervlaktewater toeneemt kunnen de giftige varianten van de cyanobacteriën  Microcytis (Vertaler: blauwalgen) die gewoonlijk zorgen voor gezondheidsproblemen van zoetwaterecosystemen, dalen doordat ze worden overvleugeld door hun niet-giftige tegenhangers. Verder voorzien Riccardo Rodolfo-Metalpa en zijn co-auteurs in ’n ingezonden brief, met overtuigende argumenten, dat kalkvormende elementen die in de oceaan worden onderworpen aan verzuring, veerkrachtiger worden als ze worden beschermd door extern organisch weefsel, en dat dit voorheen ondergewaardeerde morfologische attribuut een rol kan spelen in hoe mariene biodiversiteit wordt beïnvloed door de klimaatverandering.

“Er moet in alle ernst worden begonnen aan het toeroepen van een halt aan de dreiging van een “Sixth Extinction”, “Zesde Uitsterven”. Er kan niet worden gewacht op meer zekerheden over de inschatting van de overgebleven biodiversiteit en van haar toekomstig lot.”

Vertaler: ter informatie: http://www.petermaas.nl/extinct/nl/index.html

En: http://www.actionbioscience.org/newfrontiers/eldredge2.html

Ongetwijfeld zullen er veel verdere ontdekkingen op dit gebied op ons af komen. Intussen moet ernstig worden gewerkt aan het stoppen van een Zesde Uitsterven. Er kan niet worden gewacht op meer zekerheid bij het inschatten van de bestaande biodiversiteit en op het inschatten van haar lot. In dit opzicht is het onlangs opgerichte platform van de VN over biodiversiteit dat in najaar 2011 voor de eerste keer officieel bijeenkomt in Nairobi, Kenia, een welkome zaak. Dit platform heet Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services, afgekort IPBES. Dit platform zal haar bevoegdheden bespreken en hoe de voorgenomen werkzaamheden in de praktijk zullen worden uitgevoerd.

Zie ook: http://ipbes.net/ en http://www.natuurmonumenten.nl/content/wereldwijd-kenniscentrum-voor-natuur-opgericht

Net als de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) dat als voorbeeld heeft gediend, zal de IPBES niet zelf wetenschappelijk onderzoek doen, maar zal het de wetenschappelijke kennis beoordelen met als doel een beter informatiebeleid. Hoewel het niet de bedoeling is om de wetenschap aan te sturen, zal de IPBES hoogstwaarschijnlijk haar licht laten schijnen over het probleem van het verlies van de biodiversiteit en zullen de economische gevolgen ervan worden bestudeerd. De IPBES zal bijna zeker de noodzaak presenteren van het vergroten van investeringen in onderzoek.

Het platform kan veel leren van de ervaringen van haar klimatologische tegenhanger. De IPBES zal ook de uitdaging aangaan om op de juiste wijze om te gaan met de omvangrijke hoeveelheid literatuur die buiten de academische wereld tot stand is gekomen en gepubliceerd. Ook door middel van inventarisatie, en door het beoordelen van andere ideële organisaties. Hier moet transparantie voorrang krijgen boven uitsluiting (Nature Clim. Change 1, 227; 2011).

Om de logistiek te kunnen beoordelen die nodig is voor een onderwerp van een dergelijke complexiteit, kan de IPBES zich verdiepen in de voor- en nadelen van de manier waarop IPCC functioneert. De uitvoering van een consistent beleid in de werkgroepen, alsmede het ontwikkelen van methoden en middelen voor de communicatie van de resultaten, zal noodzakelijk zijn. Ook dient ervoor te worden gezorgd dat dit multidisciplinaire onderwerp wordt bestudeerd door een brede waaier van deskundigen.

Nog belangrijker echter gezien de waarschijnlijk grote invloeden op de biodiversiteit en daarbij behorende onzekerheid, zullen klimaatdeskundigen een zeer belangrijke rol moeten spelen in de IPBES. De IPBES en de IPCC moeten daarom een modus vinden waarbij formeel wordt samengewerkt. Gezamenlijk kunnen deze panels van deskundigen waarachtige hoop bieden door de methodieken aan te wijzen die noodzakelijk zijn om ons op de juiste weg terug te krijgen die dient om de neergang in biodiversiteit in een opwarmende wereld te verminderen.

Vertaler: lees wat de  Convention on Biological Diversity (CBD) schrijft in het volgende PDF communiqué:

http://www.cbd.int/doc/press/2011/pr-2011-09-15-global-partnership-en.pdf

Meer over het CBD op http://www.cbd.int/authorities/

Bron: http://www.nature.com/nclimate/journal/v1/n6/full/nclimate1223.html