Ontwaken tot ons Ware Potentieel

(New dawn magazine | door Richard Smoley | vertaling Hansjelle Dijkstra) De mens wordt als een onvoltooid wezen geboren. Hij kan niet lopen of praten of zichzelf voeden. Er zijn lange jaren van zorg nodig om hem tot zelfs maar het meest minimale niveau van zelfverzorging te brengen.

En toch, zelfs nadat de gemiddelde mens het stadium heeft bereikt dat we de volwassenheid noemen, lijkt er nog steeds iets aan hem te ontbreken. In zekere zin zal er natuurlijk altijd iets aan hem ontbreken; er zijn altijd nieuwe horizonten om te ontdekken en nieuwe vaardigheden die je je eigen zou willen maken. Maar het gebrek kan ruimer zijn. Er bestaat een gevoel dat uitdrukt dat zelfs het volwassen menselijke wezen incompleet is.

Vrijmetselaars verwijzen hier naar als ze de kandidaat, voorafgaand aan diens initiatie, beschrijven als “ruwe arduinsteen”. Een arduin is een rechthoekig blok zeer harde steen; als die nog onbewerkt is past die slechts bij benadering in de beoogde omgeving. Er is een proces nodig om die steen aan te passen en te polijsten om hem nauwkeurig geschikt te maken voor zijn functie.

Sommigen zouden bezwaar kunnen maken tegen deze beschrijving – op deze manier zijn we zogenaamd niets méér dan ruw materiaal dat naar de een of andere lopende band dient te worden gestuurd om daar tot identiek gefabriceerde eenheden te worden omgevormd. Dat is het soort transformatie die de samenleving als geheel  lijkt te overwegen. En we doen er verstandig aan om die wens te wantrouwen. Het proces waar de maçonnieke inwijdingen naar verwijzen streeft naar andere zaken dan naar eenvormigheid; het gaat hierbij niet om te proberen om circuspaarden in de pas te laten lopen. Het gaat juist om het tegenovergestelde: het gaat erom ons toegang te verschaffen tot onze eigen mogelijkheden, om die te ontwikkelen en om die vervolgens aan een hoger doel te wijden.

Dit proces is al vaak besproken, soms (zoals in de vrijmetselarij), allegorisch, soms in eenvoudiger termen. Maar zelfs op die manier is het zelden op een acceptabel eerlijke en heldere manier voorgesteld. Meestal wordt het ontwikkelen van het menselijk potentieel afgeschilderd als een soort hypertrofie (uitwas) – als de doorgeschoten ontwikkeling van bepaalde functies, ten koste van andere (functies).

Kort geleden las ik een artikel in tijdschrift over het profiel van een filosoof uit Oxford. Hij had een verhandeling van veertienhonderd pagina’s geschreven over moraalfilosofie, waarin hij alle mogelijke kritiek en bezwaren tegen zijn proefschrift had onderzocht en weerlegd. Toch beweerde het artikel dat hij elke dag dezelfde kleren droeg (wit overhemd, zwarte broek), en dat hij er niet van hield om naar welke denktrant dan ook te kijken die het niet was met zijn artikelen. Zijn vermogen tot menselijke interactie klonk tamelijk primitief. Ik bleef achter met de indruk van een gigantisch cerebrum (hersenhelft), dat bevestigd was aan een rudimentair orgaan.

Is dat wat wordt bedoeld met het ontwikkelen van ons menselijk potentieel? Voor veel mensen is dat zo. De geabstraheerde filosoof is maar één exemplaar. Anderen zijn de atleet die niets meer is dan zijn sport, of schilder die niet veel anders kan dan schilderen. Enkele van de grootste prestaties van het menselijk ras zijn bereikt door zulke mensen.

Maar de over-ontwikkeling van talenten kan en zal ontaarden in een Faustiaans pact met de duivel. Ineenstorting, crises en afbraak lijken deze mensen te achtervolgen. We kunnen dan wel jaloers zijn op hun prestaties, maar hun kwetsbaarheid waarschuwt ons om hen niet te imiteren.

Hetzelfde geldt voor vaardigheden die als paranormaal worden beschouwd. Hoewel de wetenschap het niet graag toegeeft, is het mogelijk om psychische vermogens te ontwikkelen zoals telepathie, helderziendheid en telekinese. Inderdaad, in zijn volgende boek “De Werkelijkheid van ESP: Bevestiging van Psychische Vermogens door een Natuurkundige”, beweert Rusell Targ, een van de toonaangevende parapsychologen in de VS, dat iedereen na enkele, (niet al te moeilijke), oefeningen deze vaardigheden kan ontwikkelen.

Niettemin, bij een te grote nadruk op deze vaardigheden, ongeacht hoe wonderbaarlijk die ook mogen lijken, zorgt dat tevens voor problemen. Helderzienden, paragnosten, zieners en genezers lijken vaak uit balans te zijn doordat ze een bepaalde vaardigheid of kracht hebben ontwikkeld, te koste van het geheel.

Dit is de reden waarom ik een iets ander model zou willen voorstellen voor het ontwikkelen van menselijk potentieel, een die niet is bedacht om de belangen van de samenleving te dienen, (of van een zakelijke of politieke macht), ten koste van de individu, maar ook een die de valkuil vermijdt van abnormaal ver doorschieten op één enkel gebied. Het begint dus met de dringende behoefte aan evenwicht.

Er bestaan veel modellen voor de menselijke geest, die allemaal tot op zekere hoogte inzichtelijk zijn, en allemaal tot op zekere hoogte incompleet. Een van de oudste en eenvoudigste modellen ziet de manier waarop de mens is samengesteld, uitgedrukt in begrippen als het lichaam, de gevoelens, en de geest. We hebben al gezien hoe sommige mensen op de een of andere manier onderontwikkeld zijn. Zelfs als we de extreme gevallen terzijde schuiven, suggereren esoterische leringen dat dit in principe voor iedereen geldt. Terwijl het vaak gemakkelijk genoeg is om de onevenwichtigheid van iemand anders vast te stellen, is het misschien niet zo eenvoudig dat van onszelf te zien. 

De drie menselijke typen volgens Gurdjieff

De grote twintigste-eeuwse spiritueel leider Gurdjieff verdeelde de geaardheid van de mensheid in drie types: 1, dat lichaamgericht is, 2, dat midden in zijn emoties staat, en 3, dat de wereld met het verstand benadert. Bovendien, beweerde Gurdjieff, brengen mensen hun levens door in een soort wakende slaap, in een laag niveau van trance, bevolkt door illusies en dagdromen. Deze zijn allemaal met elkaar verbonden. Onze slaap in het alledaagse leven wordt gekenmerkt door het feit dat we in een van deze richtingen uit balans zijn, en niet in staat zijn om de intelligentie van de andere delen van de geest te gebruiken.

Dit nu is de eerste stap in de richting van het ontwaken van het menselijk potentieel: om in te zien wat voor soort persoon je bent, omdat dit vorm geeft aan de manier waarop je de wereld ervaart. Man nummer 1 zit vaak heel praktisch in elkaar; hij kan alles repareren, maar heeft misschien niet het geringste idee hoe hij zijn emoties kan uiten, en hij weet misschien niet eens welke gevoelens hij heeft. In tegenstelling tot hem beleeft man nummer 2 alles via zijn gevoelens. Artistieke types, (ongeacht of ze wel of niet over echt artistiek talent beschikken), zijn hiervan een goed voorbeeld; alles is emotie, alles is drama. Man nummer 3 ziet het leven als een reeks intellectuele problemen. Hij kan in staat zijn om filosofische kwesties briljant te bespreken of lange reeksen cijfers uit z’n hoofd bij elkaar op te tellen, maar zou, zoals James Joyce over een van de karakters in zijn boeken opmerkt, op korte afstand van zijn lichaam kunnen wonen. (De filosoof uit Oxford waar ik naar verwees zou een voorbeeld kunnen zijn van man nummer 3).

Naar alle waarschijnlijkheid behoort u tot een van deze drie typen. De eerste opdracht in het ontwakingsproces van menselijk potentieel is, zoals de oude spreuk zei, “ken uzelf”, en in een zeer fundamentele zin betekent dit te weten welk type u bent. Een manier om deze vraag te onderzoeken is te kijken naar wat uw vrijetijdsbestedingen zijn: wat doet u in uw vrijtijd? Bent u dwangmatig actief, hollend van sport naar sport of van taak naar taak? Vindt u het leuk om uw tijd door te brengen met plezierige fantasieën over gelukkiger tijden uit het verleden of in het heden?  Of zit u liever met een goed boek op schoot?  Vrijetijdsbestedingen zijn belangrijke signalen omdat ze niet verplicht zijn; u doet die dingen omdat u ze leuk vindt. Natuurlijk levert het werk dat u doet ook informatie op. Uw beroep is vaak gebaseerd op uw type, zelfs in gevallen waarin u niet het werk doet dat u zou willen doen. U zou kunnen denken dat u eigenlijk een kunstenaar of schrijver bent, maar op de een of andere manier bent u toch loodgieter geworden, en komt uw werk u voor als een tweede natuur van uzelf. U blijft dat doen, niet omdat u er van houdt, maar omdat het u makkelijk af gaat. Ondanks wat hij over zichzelf zou kunnen denken, zal een persoon zoals die hier is beschreven waarschijnlijk behoren bij de man van type 1.

Heel weinig mensen zijn zuivere voorbeelden van één bepaald type; we zijn een mengeling, met verzamelingen van sterke en zwakke punten, met vaardigheden en affiniteiten, die op allerlei manieren zowel met elkaar in harmonie zijn als met elkaar conflicteren. Het is dus geen kwestie van jezelf simpelweg typeren, zoals je dat zou kunnen doen bij het meedoen aan een test in een tijdschrift. Jezelf leren kennen vergt een levenslange studie.

Bovendien is zelfkennis geen statisch proces. Er bestaan mensen die buitengewoon zelfbewust zijn, en die hun sterke punten fouten met ’n opmerkelijke mate van helderheid kunnen zien, maar die tevens volstrekt niet in staat zijn om daar iets aan te veranderen. De volgende stap in de ontwikkeling van menselijk potentieel is dan ook om te proberen om onszelf bewust in evenwicht te brengen, waarbij de zwakke punten van onze natuur worden versterkt, en waarbij we er voor waken dat de sterkere punten de andere dan niet gaan overheersen. Dit is een van de betekenissen van Christus’ parabel over de “kwade dienstknecht”, die, als zijn meester weg is, zijn medeknechten begint te slaan en die gaat eten en drinken met de dronkaards”. (Matt. 24:25-49).

De verschillende aspecten van jezelf balanceren

Het versterken van je zwakke punten is nooit een leuke taak. Het kost onvermijdelijk tijd en energie om dingen te doen waar je niet van houdt. De intellectueel. moet Tai Chi leren, of  moet leren timmeren; de kunstenaar moet zich bezig gaan houden met zijn boekhouding; de sportman moet kunstzinnig gaan schilderen of gedichten gaan schrijven. Omdat dit de dingen zijn die we niet graag doen, beschouwen we die als onplezierig en vernederend, en er zijn maar weinig mensen die over de discipline beschikken om dergelijke bezigheden zonder dwang van buiten vol te houden.

Als ik voor mezelf spreek, toen ik op de middelbare school zat, was ik me ervan bewust dat mijn verbinding met mijn lichaam niet was wat die had kunnen zijn, dus zette ik de ietwat extreme stap om op ballet te gaan. Maar de strenge discipline die ballet van het lichaam vraagt was te veel voor me: ik verloor de belangstelling ervoor en liet het na een paar termijnen vallen. Pas jaren later, als een uitvloeisel van betrokkenheid bij esoterische disciplines, was ik in staat om te werken aan een meer bewuste verbinding met mijn lichaam, met behulp van diverse bewegingen en oefeningen. Maar ik ben niet opnieuw met ballet begonnen.

Een andere ervaring van mij, opgedaan op een esoterische school in het noorden van Engeland, werpt nog wat meer licht op het soort werk dat moest worden verricht. De school ging verhuizen naar een nieuw centrum en daarin moest veel worden opgeknapt. Ik was daar voor een cursus met verblijf aldaar, en kreeg de taak opgedragen om kamerbreed tapijt te leggen in een van de ruimtes. Ik voelde me buitengewoon wanhopig over deze klus. Ik kon het tapijt niet recht afsnijden, ik bleef er maar in hakken en maakte er een troep van tot ik van de opdracht werd ontheven en iemand anders die in wel staat was om die in korte tijd uit te voeren de klus op zich nam.

Waarom werd die opdracht aanvankelijk aan mij gegeven? Niet omdat er ook maar iemand was die zich illusies maakte over mijn vaardigheden om dat tapijt te leggen. Het ging er meer om om mij iets over mijzelf te tonen, zodat ik, door te knokken met een opdracht waar ik onbekend mee was, kon inzien waar enkele van mijn beperkingen liggen. En concreet, vandaagdedag als huiseigenaar, vind ik het een uitdaging om het soort klusjes in huis uit te voeren die anderen zonder problemen doen; en soms doe ik die ook nog met plezier.

Zoals dit verhaal suggereert, komt het betrekkelijk zelden voor dat het iemand lukt om zijn onevenwichtigheden totaal in balans te brengen. Als  je dat echt zou willen bereiken zou dat waarschijnlijk een levenslange taak worden, en een levenswerk kan niet geheel bestaan uit het herstel van onevenwichtigheden. Evenmin is dat het uiteindelijke doel. Het is een waardevol doel om een goed afgeronde persoon te willen worden. Maar vanuit een spiritueel oogpunt ontbreekt het aan het vervullen van het ware potentieel waarover elk menselijk wezen beschikt. Wat is dit potentieel?

De student wordt zich dit beetje bij beetje bewust tijdens het proces van worsteling met zijn onevenwichtigheden. Ten eerste leert hij zich te bevrijden van de rollen waarmee hij zich in het verleden heeft geïdentificeerd. Een man denkt “ik heb twee linkerhanden”, maar als hij wat reparatieklusjes moet uitvoeren komt hij er achter dat dit een beperking betekent. Zijn identificatie met de rollen waar hij zich traditioneel aan vastklampte –denker of kunstenaar- belemmert hem op andere terreinen van het leven. Op deze manier leert hij zich van rollen te bevrijden – of is hij in elk geval een kleine beetje wantrouwiger geworden over zijn geneigdheid om zich met die rollen te identificeren. Deze ogenschijnlijk kleine stap markeert in feite een cruciaal moment van overgang, want dit bevrijdt een van oorsprong kleine hoeveelheid wil en aandacht die volkomen strak zaten opgesloten in een eerdere identificatie. Kort gezegd leert de student dat er een “Ik” bestaat dat los staat -en vrij is- van alle dingen waar hij zich tot dat moment mee had geïdentificeerd.

Ik heb het gehad over deze ontwikkeling die plaats vond in het kader van een esoterische school, en hoewel er geen grote aantallen in de wereld bestaan van dergelijke scholen, zijn het er toch nog wel een aardig aantal. Degenen die ik gezien heb strekken zich uit over tal van tradities: Gurdjieff’s, Boeddhistisch, Soefi's, Kabbalistisch. Elk ervan heeft zijn eigen bijzondere oriëntatie, maar de algemene aard van de training is hetzelfde –en in het begin bestaat die uit het soort werk waar ik het hier over heb gehad. De vraag doet zich dan voor, is een school noodzakelijk? Kan je dat werk ook in je eentje doen?

Over het algemeen, nee. Je hebt je moederstaal niet in je eentje geleerd; je hebt je wiskunde of koken of timmerwerk of welke vaardigheden dan ook niet in je eentje eigen gemaakt. Er was altijd sprake van de een of ander vorm van instructie, en meestal van een leraar, achter je training.

Bepaalde dingen kan je jezelf leren, maar dat betreft de uitzonderingen in het leven. Menselijke wezens hebben elkaar om tal van redenen nodig, en een daarvan is leren. Hoewel het waar is dat mensen spontane momenten van ontwaken kunnen ondergaan die hun bestaan verlichten, en die voorbij gaan aan alle voorafgaande beperkingen en vooroordelen, komt dat slechts zelden voor. En u kunt er niet op rekenen dat u tot die mensen behoort.  Als het u is overkomen hebt u geluk gehad. Niettemin, zulke momenten van ontwaken zijn, voor veel mensen, uitsluitend een glimp die bedoeld is om hen te motiveren om het pittige, ploeterende werk aan te pakken waar ik hier over praat.

In elk geval, op een bepaald moment in de ontwikkeling begint er iets te kristalliseren. En dit iets bestaat precies uit dat kleine beetje wil en aandacht  waar ik eerder over sprak. Een bepaald aspect van de geest begint te ontwaken en kan zien dat hij niet zijn rol is, evenmin is hij zijn taak of zelfs zijn gedachten en gevoelens en emoties, maar dat hij een stapje terug kan doen en naar ze kan kijken alsof die aan iemand anders toebehoorden. Dat is de ware “Ik”, of in ieder geval het zaad van de ware “Ik’.

Ultieme sleutel tot het Menselijk Potentieel: Het Ware “Ik”

Sta er eens bij stil dat Christus in de evangeliën vaak spreekt over het Koninkrijk der Hemelen als over een zaadje. Deze metafoor is van toepassing op meer dan een niveau. Zoals de gelijkenis zegt zaait de zaaier zaden op meerdere soorten grond. Dat wil zeggen, iedereen heeft dit zaad van de ware “Ik”. Ergens binnen in jou is er op enige afstand een Zelf dat getuige van je is, onpartijdig en vol van compassie, het ziet al je doen en laten, alsof het een film is. Maar de meeste mensen zijn daar niet van onder de indruk. Ze vinden dat niet belangrijk en ze steken er geen energie in om dit verder te ontwikkelen. Om het nog eens in de taal van de gelijkenis uit te drukken “valt het zaad op stenige bodem en eten de vogelen des velds deze zaden op”.

Maar dit Zelf, dit ware “Ik”, is de ultieme sleutel tot menselijk potentieel. Bijna alle gelijkenissen in de bijbel spreken er op de een of andere manier over; het gaat over een kostbare parel; het is een schat die begraven is in een akker waarvoor een man  alles verkoopt wat hij bezit;  het is het licht “dat elk mens verlicht die in deze wereld is gekomen”.

Iedereen beschikt hierover en kan dit nooit verliezen; het is onsterfelijk en onverwoestbaar; inderdaad, het is het enige van ons dat echt onsterfelijk is – al het andere zal vergaan. Maar je kunt er contact mee maken en het laten ontwikkelen en groeien; of je kunt het verwaarlozen, zoals de meerderheid van de mensheid dat doet en in de loop van de geschiedenis heeft gedaan.

De keus is nu aan jou. Tot aan dit moment in je leven was je je er misschien niet van bewust dat je deze “Ik” in je hebt, of dat je de kans hebt die te ontwikkelen. Je hebt misschien het vage gevoel gehad iets te missen, of je hebt misschien een onduidelijk verlangen gehad naar een reis die je zou willen ondernemen, maar wist je niet waarheen. Dit is de reis die je had willen ondernemen. Als je je hiervan voor het lezen van dit artikel niet bewust was, ben je je dat nu dus wel bewust. En net zoals de man in de gelijkenis van Christus over de begraven schat in de grond, ga je er nu  òf op uit, en verkoop je alles wat je hebt, (figuurlijk gesproken), òf negeer je dit en keer je terug naar de slaap van het gewone leven.

“Zoekt eerst het Koninkrijk der Hemelen, en al het andere zal u geschonken worden”. Dit ware “Ik” is wat de evangeliën noemen “Koninkrijk der Hemelen”.  Dat wil zeggen –als je dit hebt- als je je ervan bewust bent dat je dit hebt, begint de rest van de wereld op z’n plek te vallen, op een natuurlijke manier, en als het ware spontaan. Dit betekent natuurlijk niet dat het leven automatisch gemakkelijk wordt. Het betekent dat je in toenemende mate in staat bent om de juiste waarde aan dingen toe te kennen. Geld, bezit en status worden steeds minder belangrijk. Je hoeft geen asceet te worden en al deze zaken weg te doen. Je moet ze in perspectief plaatsen en zien dat ze wel instrumentele maar geen absolute waarde hebben.

Deze leer over het ware “Ik” gaat nog veel verder dan zelfs het esoterische Christendom. De heilige hindoeïstische teksten, die bekend staan als Upanishads, noemen dit regelmatig. Hier volgt een voorbeeld “Voorwaar . . . die Onvergankelijke is de ongeziene Ziener, de ongehoorde Alhorende, de ongedachte Denker, de onbegrepen Begrijper. Anders dan Het is er niets dat ziet. Anders dan Het is er niets dat hoort. Anders dan Het is er niets dat denkt. Anders dan Het is er niets dat begrijpt. Voorbij dit Onvergankelijke … is ruimte geweven, schering en inslag” (Brihadaranyaka Upanishad, 3.8.10).

De evangeliën spreken over deze “ongeziene Ziener”, ook wel aangeduid als “het Koninkrijk der Hemelen”, of als een zaadje.  Een zaadje is een onvolledig ontwikkelde plant. Op soortgelijke wijze staat dit gevoel van “Ik”, boven en los van onze gewone gedachten en gevoelens, en is het onvolledig ontwikkeld als we die “Ik” voor het eerst tegenkomen. Het kan verder worden ontwikkeld door er aan te werken, en zelfs in een vrij vroeg stadium wordt het duidelijk om welk soort werk het daarbij gaat. Ik ben geneigd om hier woorden te gebruiken als liefde en mededogen, maar wat ik feitelijk bedoel gaat deze aanduidingen ver te boven.

Om het zo eenvoudig mogelijk te zeggen, het gaat om een nader inzicht:  dat die “Ik” die zich ophoudt in de kern van mijn zijn ook bestaat in de kern van alle andere levende wezens, menselijk en niet-menselijk, bezield en onbezield. Het is heel moeilijk om in gewone taal het idee uit te drukken dat wat het meest essentieel is in mijzelf precies dat is wat ik gemeen heb met alle anderen, maar dat is precies waar het over gaat.

De meeste spirituele tradities spreken over een dubbele weg, die ze karakteriseren als wijsheid en mededogen, of als kennis en liefde. Terwijl deze twee krachten aanvankelijk van elkaar gescheiden lijken te zijn, ziet de leerling naarmate hij vordert steeds duidelijker dat deze zaken samenvallen. Er is een eerste niveau van ontwaken – als je je ware “Ik” bewust gaat worden. Het tweede niveau is te begrijpen hoe groot en alles-doordringende het is, en dat hetgeen dat ons afsnijdt van anderen precies hetzelfde is als datgene wat ons met hen verbindt. Op deze manier wordt individueel bewustzijn universeel bewustzijn.

Eerder in dit artikel heb ik gezegd dat paranormale vermogens betrekkelijk gemakkelijk te ontwikkelen zijn. Maar als ze onafhankelijk van de grotere groei waar ik het hier over heb worden ontwikkeld, bestaat het risico dat het een valkuil wordt. (Vrijwel alle grote tradities waarschuwen hiervoor). Als we ons daarentegen inspannen om het zaadje van het individueel bewustzijn te laten doorgroeien naar het grotere bewustzijn dat ons allemaal omvat, ontstaan paranormale vermogens min of meer vanzelf. Je zult niet noodzakelijkerwijs ontdekken dat je gedachten zult kunnen lezen, of de toekomst kunt voorspellen, maar je zult waarschijnlijk ontdekken dat je weet wat je moet weten als dat noodzakelijk is – soms heel gewoontjes, soms op manieren die tamelijk opzienbarend zijn.

Ik heb, uiterst beknopt geformuleerd, geprobeerd enkele van de belangrijkste aspecten te schetsen van de ontwikkeling van het menselijk potentieel. Noodzakelijkerwijs is deze beschrijving misschien wat rechtlijnig overkomen. Je begint als nieuweling; je ervaart bepaalde vormen van inzicht of ontwaken; en geleidelijk worden deze inzichten stabieler en meer aanwezig in je leven van alledag. In zeker zin is dit allemaal waar. Maar het pad –als het juist is om dit een pad te noemen- is ingewikkelder dan dit. Na het ontwaken komen de twijfels; na grote inzichten volgt angst. Meer dan eens zal het lijken of alle verworvenheden van jaren van inspanning plotseling verdampt zijn. Ik weet niet hoe dit probleem te vermijden is – als het al vermeden kan worden. Ik weet dat als je er na een tijd weer mee begint, hoeveel tijd daar ook tussen zit, de kennis en het geloof die je tevoren had zichzelf weer zullen bevestigen, en het lange moeizame werk van transformatie kan worden hervat. Zoals een van de leerlingen van Gurdjieff eens opmerkte: “Geen bewuste inspanning gaat ooit verloren”.

Richard Smoley

Richard Smoley heeft meer dan dertig jaar ervaring met de studie en het beoefenen van esoterische spiritualiteit. Enkele van zijn boeken: 

Hidden Wisdom: A Guide to the Western Inner Traditions (with Jay Kinney);
The Essential Nostradamus;
Forbidden Faith:
The Secret History of Gnosticism;
and Conscious Love: Insights from Mystical Christianity.

Hij is redacteur bij Quest Books and Quest magazine, beide van de Theosophical Society in America.

Zijn website is www.innerchristianity.com.