Is ruwe cacao een ‘superfood’?

Cacaobonen

Klik op de foto voor een
vermelding van de copyrights

Taal:Taal
VideoJa
Views:11201
Ingevoerd:
Geplaatst door:
Bron:Earth Matters

Gekoppelde categorieen
Gezondheid, Voeding, Raw food, Televisie, Eigen producties

(Earth Matters | door Eveline Peters) Persoonlijk heb ik altijd een onebestemde weerstand gevoeld tegen het woord ‘superfood’. Naar aanleiding van de uitzending van Radar op 26 november over chocola ben ik gaan onderzoeken waar mijn weerstand vandaan komt en of deze terecht is.Mijn conclusie is ten eerste dat er een belofte met de term wordt gedaan die niet kan worden waargemaakt; Radar, Foodwatch, en wetenschappelijk onderzoek tonen dit aan in het onderzoek naar chocola. Op de tweede plaats denk ik dat het definieëren van iets als wondermiddel een excuus biedt voor mensen om verdere verantwoordelijkheid voor hun voedingspatroon en levensstijl te ontlopen. En dit is precies wat producenten van chocola dan weer de mogelijkheid biedt om mensen genadeloos te manipuleren. Desondanks ben ik er van overtuigd dat ruwe cacao een waardevolle bijdrage kan leveren aan een gezonde voeding, en daarin ben ik alles behalve ontmoedigd door Radar. Wetenschappelijk onderzoek toont een mogelijk belang aan van de ‘foodmatrix’ als mediërende factor in het al dan niet werkzaam zijn van flavanoïden. Kortom, het zou heel goed kunnen dat in een holistisch perspectief een  ruwe vorm van cacao wel degelijk ‘super’ gezond is. De Maya’s donken al in 600 voor Christus cacao dranken en hadden er speciale potten voor.

1)    Wijzen met de vinger

Fragmentarisch denken in de wetenschap

De reguliere Westerse wetenschap is dol op het aantonen van een lineair verband tussen A en B. Daartoe moeteen zowel A als B geisoleerd worden van hun plaats in de wereld en in het laboratorium worden gecontroleerd om effecten van andere variabelen uit te sluiten. Er worden indrukwekkende en ingenieuse opstellingen bedacht om dit te bewerkstelligen en indrukwekkende significante effecten aangetoond. Echter een significant effect zegt enkel iets over de correlatie tussen A en B, oftewel ‘het tegelijkertijd veranderen van’, maar dat wil nog niet zeggen dat er een oorzakelijk verband is. En zelfs als er een oorzakelijk verband zou zijn, wat zegt een verband tussen A en B in een laboratorium setting nog over het verband tussen A en B in de wereld? Want daar zijn we toch uiteindelijk in geïnteresseerd als het goed is. Ik heb gemerkt dat zelfs in mijn studie psychologie (bij uitstek niet rechtlijnig zou je zeggen) op deze vraag nauwelijks wordt ingegaan. Veel wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar lineaire effecten (er is enkel aandacht voor een klein aantal variabelen) en effecten op korte termijn.

In het geval van het onderzoek naar het effect van flavanoïden in chocola wordt er soms wel en soms geen effect gevonden. De effecten die gevonden zijn blijken dus niet in alle gevallen repliceerbaar en dus zijn ze in strikte zin niet wetenschappelijk bewezen. Dit lijkt ook de conclusie te zijn van de twee professoren die in Radar aan het woord komen. Echter, het niet wetenschappelijk aan kunnen tonen van een effect wil niet zeggen dat er geen effect is. In Radar wordt onterecht de stap gemaakt vind ik van ‘geen repliceerbaar effect’ naar ‘totale onzin’. Sommige wetenschappelijke artikelen rapporteren wel degelijk een effect tussen flavanoïden en vrije radicalen. Het is echter steeds de vraag over welke vorm van flavanoïden het gaat (al dan niet geconcentreerd, al dan niet geextraheerd, verschillende soorten), welke vorm van chocola (ruwe cacao, pure chocola, al dan niet vermengd met melk), en welke indicatie wordt gebruikt om een ‘effect’ te meten (excretie vrije radicalen, hartklachten, bloedsuikerspiegel etc.). Verder is er een verschil tussen in vitro en in vivo onderzoek, en tenslotte moeten de flavanoïden voor het lichaam opneembaar zijn (bioavailable) om werkzaam te kunnen zijn en vertonen flavanoïden een gevoelige interactie met andere aanwezige voedingsstoffen zoals melk (wederom enkel in een bepaalde vorm):

“Therefore, observed differences in antioxidant activity and bioavailability between dark chocolate and milk chocolate (32) were the result of the food matrix altering the kinetics of absorption and were likely not attributable to flavanol-milk protein interactions” (Keen, 2005).

Kortgezegd zijn er nog altijd teveel ongecontroleerde variabelen in het spel om uitsluitsel te kunnen geven. Vaak komt men in de wetenschap dan tot de conclusie, en dit is ook de conclusie van Radar, dat de effectiviteit niet wetenschappelijk bewezen is en dús dat we ons niet voor de gek moeten laten houden omdat het zoals één van de professoren in Radar zegt ‘gewoonweg niet waar is’. Dit is naar mijn idee nogmaals een brug te ver. ‘Wetenschappelijk’ gezien kan je alleen zeggen dat er (nog) geen repliceerbaar rechtlijnig positief effect van chocola op de gezondheid is aangetoond door de huidige Westerse wetenschap. Maar ligt dit aan de wetenschap of aan de cacao? Dat er soms wel een effect is aangetoond blijft significant. Flavanoïden hebben soms een verband met positieve gezondheidsindicaties maar het is niet duidelijk hoe het verband verloopt en welke factoren het verband mogelijk te niet doen. Er is dus een nood aan onderzoek naar het effect op lange termijn en naar onderzoek dat de plaats van flavanoïden in het gehele eetpatroon in beschouwing neemt. Roura et al. (2008), concluderen:

“These data should enable better and more relevant studies of the bioactivity and role of dietary flavanols in their possible interaction with other food or food components.”

Manipulatie

Dat we ons niet moeten laten manipuleren met valse beloftes van de grote industrie daar ben ik het met Radar over eens. Maar Radar is al even manipulatief in het zetten van de toon in de richting van ongeloof over de werkzaamheid van chocola terwijl er in wetenschappelijke artikelen wordt geconcludeerd dat er niet genoeg onderzoek is gedaan naar de interactie met andere voedingsstoffen. ‘We weten het dus niet’ of ‘we komen er niet uit’ zijn lastige conclusies voor de wetenschap en Radar. De industrie wijst naar de wetenschap voor een legitimatie om meer winst te maken. Radar wijst daarop met een afkeurend vinger naar de industrie (en naar mensen die zich laten ‘misleiden’). En de consument richt zich voor advies naar Radar. Maar wordt het niet eens tijd dat de wijsvinger zich omdraait naar onszelf? Wat als  ieder eens naar zichzelf zou kijken; de wetenschap, de industrie, Radar, én de consument? Daar begint de echte verantwoordelijkheid.

Op zoek naar een wonder

De consument maakt zichzelf kwetsbaar voor grootse beloftes en grootse leugens door het op zoek gaan naar een wondermiddel waar zo weinig mogelijk verantwoordelijkheid aan te pas komt maar waaraan men wel bereid is geld uit te geven. Hierin zegt het ‘één sigaretje en één chocolaatje’ voorbeeld wel genoeg. En dan boos worden als we voor de gek worden gehouden. Gelukkig dat we Radar hebben als redder in nood! Dan hoeven we weer onze verantwoordelijkheid niet te nemen. De industrie zou machteloos staan als wij niet overal in zouden trappen en onze gezondheid niet buiten onszelf zouden leggen; zij het in de handen van het medisch systeem of in de handen van de pharmaceutische en voedselindustrie. Ook is er geen reden om je door Radar een kwakzalver te voelen als je zwarte chocola of cacao in je dieet verwerkt als jij gelooft dat het goed voor je is. Het wonder ligt bij jezelf. Op de site foodwatch is artikel te vinden met de veelzeggende ironische titel: “Zijn pure chocoladerepen en dark magnums nu ineens gezond?”

2)    Waar we niet de vinger op kunnen leggen: het geheel in het deel

We hebben moeite in deze tijd om de verantwoordelijkheid op onszelf te nemen. We zoeken de verantwoordelijke alsmaar buiten onszelf: superfood, wetenschap, Radar. Verder zoeken we met zijn allen naar dat éne stofje, die éne oorzaak, die éne schuldige, en die éne oplossing; waarbij we het geheel volledig uit het oog verliezen. Misschien moeten we eerste naar het bos leren kijken om de bomen te kunnen zien voor wat ze zijn in plaats van ons blind te staren op de bomen. Dan moeten we wel eerst erkennen dat er een bos bestaat en niet enkel bomen. Dan zien we ook dat we zelf een boom zijn die onlosmakelijk is verbonden met het bos maar zijn eigen wortels heeft. We zijn zelf verantwoordelijk voor het voedsel dat we tot ons nemen maar zijn ook afhankelijk van de grond waarin we geworteld staan. Tot slot is het uitkijken geblazen dat andere bomen niet het licht weg nemen. Om dat te voorkomen moet je zelf blijven groeien. Wat blijft het toch een mooie metafoor, eindeloze mogelijkheden! 

Eveline Peters


Bronnen

Hurst, J.W., (et al.) (2002). Cacao usage by the earliest Maya civilization foaming chocolate prepared in spouted vessels made a delectable Preclassic drink. Nature, 418, 289.

Keen, C.L. (e.a), (2005). Cacao antioxidants and cardiovascular health. The American Journal of Clinical Nutrition, 2005(81), 298-303.

Nestel, P. (2001). How good is chocolate? The American Journal of Clinical Nutrition, 74, 563-564.

Roura, E. (e.a). (2008). The effects of milk as a food matrix for polyphenols on the excretion profile of cocoa ( − )epicatechin metabolites in healthy human subjects. Britisch Journal of Nutrition, 100(4), 846-851.

Artikel Foodwatch: http://foodwatch.nl/laatste_nieuws/nieuwsberichten/is_een_magnum_nu_ineens_gezond/index_nl.html

Uitzending Radar: 

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

www.uitzendinggemist.nl


Geplaatst door Eveline Peters

Eveline Peters

Wat ben ik ontzettend blij dat ik hier bij earth-matters terecht ben gekomen en met open armen ben ontvangen! Enerzijds sta ik nog relatief aan het begin van een proces van bewustwording maar anderzijds ben ik er eigenlijk al mijn hele leven mee bezig...


Bekijk alle artikelen en de volledige beschrijving van Eveline Peters



Laatste artikelen in deze categorie


Lees alle artikelen in deze categorie


Dit artikel delen





Print artikelArtikel als PDF

Tip iemand over dit artikel:


Quote

Zoals gewoonlijk staat er een grote vrouw achter iedere idioot.

John Lennon, Brits popster











Bij de verkeerde Earth Matters belandt? Klik op onderstaand logo om naar Earth Events te gaan.