Een duurzame voedingsindustrie en Staatsgeautoriseerde uitingen

Etiketten lezen

Klik op de foto voor een
vermelding van de copyrights


(Healthclaims censored | door Bert Schwitters) Tijdens een discussie met Shane Starling van NutraIngredients over de werking van de Voedings- en Gezondheidsclaims Verordening, stelde Dr. Basil Mathioudakis[1]: "Het is onmogelijk om een duurzame voedselindustrie te bouwen op misleidende gezondheidsclaims."

Met alle respect, het is raadselachtige uitspraak.
 
Ver vóór het jaar 2007, toen de Gezondheidsclaims Verordening in werking trad, hadden Europese consumenten, belangenbehartigers van consumenten en bevoegde autoriteiten een overvloed aan Europese en nationale wetgeving en jurisprudentie op het gebied van consumentenbescherming tot hun beschikking, op basis waarvan zij schadevergoeding konden eisen van bedrijven die zich schuldig hadden gemaakt aan het misleiden van consumenten.[2]
 
Al in 1975 werd in een resolutie van de Raad van Europa gesteld dat "[d]e consument niet langer gezien wordt als niets meer dan een koper en gebruiker van goederen en diensten voor persoonlijke, gezins- of groepsdoeleinden, maar tevens als een persoon die te maken heeft met de diverse maatschappelijke omstandigheden die op hem of haar als consument directe of indirecte gevolgen hebben." In verband met dit visionaire concept verwees de Raad specifiek naar:
 
  (a) het recht op bescherming van gezondheid en veiligheid,
  (b) het recht op bescherming van economische belangen,
  (c) het recht op schadevergoeding,
  (d) het recht op informatie en voorlichting,
  (e) het recht op vertegenwoordiging (het recht om gehoord te worden).
 
Ver voor het ontstaan van wetten aangaande consumentenbescherming, sterker nog, ver voordat er überhaupt wetten of voorschriften tot stand kwamen, was er al een "voedingsindustrie." Deze industrie dateert van het moment waarop de mensheid, terwijl zij steeds beter leerde hoe zichzelf te onderhouden, methoden ontwikkelde om voeding te produceren, op te slaan, te oogsten, te bewaren, te conserveren, te verrijken en te cultiveren.
 
Voor het overgrote deel van de geschiedenis van de mensheid, handelden mensen zonder de regulerende sturing van overheden of autoriteiten. Als onze voorouders niet-duurzame manieren hadden verkozen om voedsel te produceren, bereiden en conserveren, dan zouden wij er niet zijn geweest. Echter, als ik Dr. Mathioudakis' stelling goed begrijp, suggereert dan wel impliceert hij dat de duizenden jaren oude voedingsindustrie nooit bestaan heeft in termen van een "duurzame" menselijke activiteit. Hoezo niet, zo vraag je je af ?
 
Waarschijnlijk omdat nog niet was voldaan aan de ultieme voorwaarde voor het "bouwen van een duurzame voedingsindustrie". De voedingsindustrie van vóór de Claims Verordening was, volgens Dr. Mathioudakis,  niet-duurzaam omdat er geen systeem bestond - regulerend of anderszins - dat "misleidende gezondheidsclaims" uitsloot. Klaarblijkelijk was de overvloed aan wetten, jurisprudentie en regelgeving op het gebied van consumentenbescherming, waarmee consumenten, consumentenorganisaties en autoriteiten misleidende commerciële informatie konden inperken ontoereikend om de basis te vormen voor een echt "duurzame voedingsindustrie". Waarom was dat systeem "ontoereikend"? 
 
Wat er kennelijk ontbrak aan dat oude systeem van consumentenbescherming was de kordate, degelijke, dwingende en voorzorgsgerichte overheidsinmenging die tot stand kwam middels de Verordening inzake Gezondheidsclaims. Wat de niet-duurzame voedingsindustrie nodig had was een absoluut en onvoorwaardelijk ex ante verbod op alle commerciële uitingen met betrekking tot de positieve effecten van voedsel. Een verbod dat geen onderscheid maakt tussen misleidende en waarheidsgetrouwe uitingen. Een verbod dat uitingen niet verbiedt omdat ze misleidend zijn, maar omdat ze commerciëel van aard zijn. Een verbod dat commerciële uitingen vervangt door publieke uitingen. 
 
Wat die ouderwetse voedingsindustrie ontbeerde was het politieke vernuft om in te zien dat het uitoefenen van haar spreekrecht voorafgaand aan goedkeuring door de overheid in de weg stond van het bouwen van een duurzame industrie. Niet in staat om haar fundamentele recht op vrijheid van spreken spontaan en vrijwillig op te geven, lag de voedingsindustrie hulpeloos te wachten tot de overheid zich aandiende en dat recht afnam, opdat, in dit geval, de Europese Unie de publieke basis kon leggen voor de belofte van een duurzame voedselindustrie.  
 
Sterker nog, om gelauwerd te worden als "duurzaam", wie zou er niet meteen afstand doen van zijn recht om als eiser of beklaagde gehoord te worden door een rechtbank die wettige criteria toepast in de loop van een nauwgezet vastgelegde procedure, die moet worden gevolgd om vast te stellen of een bewering al dan niet misleidend is? Wie zou er, wanneer moet worden bepaald of een gezondheidsclaim al dan niet misleidend is, niet kiezen voor de rechteloze positie van een aanvrager of verzoeker die geen enkel recht heeft om gehoord te worden door een "Wetenschappelijke Rechtbank", die zelfverkozen criteria toepast tijdens een procedure die losjes omschreven is als "een wetenschappelijke beoordeling volgens de strengste normen."
 
In de Europese Unie hebben we nu een Staats-georganiseerd, Staats-geregisseerd en Staats-gecontroleerd systeem voor het maken van een onderscheid tussen misleidende en correcte gezondheidsclaims. We hebben een systeem dat de voedingsindustrie vrijheid van spreken ontzegt. We hebben een Panel van wetenschappers die wetenschappelijke in plaats van juridische criteria toepassen om de misleidendheid van gezondheidsclaims te evalueren. We hebben een wetgevende macht die gezondheidsclaims autoriseert op basis van de Opinies van dat Panel en van volksgezondheidsbeleid. We mogen niet klagen, maar zouden onze zegeningen moeten tellen. Eindelijk, na al die millennia, staat de Europese Unie aan het roer van de voedingsindustrie om ons naar een duurzame toekomst te leiden. 
 
[1] Hoofd van het Directoraat E4 (voeding, voedsel samenstelling en informatie) van het Directoraat-Generaal voor Gezondheid en Consumenten van de Europese Commissie.
 
[2] Zie bijv. EU Consumenten Wetgeving en Beleid; Stephen Weatherill; Edward Elgar Publishing Ltd; 2005. 
 
Bert Schwitters

Geplaatst door Bert Schwitters

Bert Schwitters

Bert Schwitters (Groningen, 1945) is actief op het gebied van voeding en gezondheid sinds de jaren zeventig. Daarvoor werkte hij enkele jaren als programmamaker en onderzoeksjournalist voor TV, radio en diverse media. In de tachtiger jaren legde hij legde de grondslag voor de Orthica voedingssupplementen...


Bekijk alle artikelen en de volledige beschrijving van Bert Schwitters



Laatste artikelen in deze categorie


Lees alle artikelen in deze categorie


Dit artikel delen





Print artikelArtikel als PDF

Tip iemand over dit artikel:


Quote

Geen enkele gedachte en geen enkel gevoel is vrijblijvend. Alles resoneert met alles en heeft effect op alles - op je geest, je lichaam en je omgeving.

Tijn Touber, Nederlands schrijver, componist en muzikant











Bij de verkeerde Earth Matters belandt? Klik op onderstaand logo om naar Earth Events te gaan.